Seçim verisi: kaynak, tanımlar ve hesap yöntemi

Tüm sonuçlar Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK) sandık bazında yayımladığı resmi seçim sonuçlarıdır. Veriler, YSK sonuçlarını temizlenmiş biçimde sunan açık kaynaklı ysk veri paketinden (MIT lisansı) bir kez alınmış ve sayim.net veritabanında saklanmaktadır; YSK sistemlerine sorgu gönderilmez. Mahallelerin Türkçe yazımı için turkey-neighbourhoods (MIT), il ve ilçe sınırları için OpenStreetMap / geoBoundaries kullanılır.

Veritabanında 2.226.572 sandık kaydı ve 53.050 mahalle bulunur. Her kayıtta il, ilçe, belde, mahalle, sandık numarası, kayıtlı seçmen, oy kullanan, geçerli oy ve parti/aday oyları yer alır. Yalnızca mahalle bilgisi olan (yurt içi) sandıklar kullanılır.

Not: Seçmen sayıları, aynı seçmenin birden fazla pusula kullandığı yerel seçimlerde makam başına ayrı sayılır.

• Türkiye, yerel seçim: büyükşehirlerde büyükşehir belediye başkanlığı, diğer 51 ilde il genel meclisi oyları. YSK’nın açıkladığı Türkiye geneli sonuç bu tanımla oluşur (YSK: CHP %37,77, AK Parti %35,49; sandık toplamlarımız: %37,90 ve %35,57; fark yurt dışı ve mahallesiz kayıtlardan gelir).
• İl, yerel seçim: 30 büyükşehirde büyükşehir belediye başkanlığı, diğer illerde il genel meclisi.
• İlçe, yerel seçim: ilçe belediye başkanlığı; ilçe içindeki beldelerin sandıkları kendi belde başkanlarına oy verdiği için dışarıda tutulur.
• Genel seçim: 2023 Cumhurbaşkanlığı 1. ve 2. tur ile Milletvekili seçimi; geçmiş karşılaştırma için 2018 Cumhurbaşkanlığı ve Milletvekili.

Bu tanımla illerde en yakın sandığın ortalama sapması 0,95 puandır; il genel meclisi yerine yalnızca belediye başkanlığı oyları hedef alındığında bu değer 1,80’e çıktığı için bu tanım tercih edilmiştir.

Sapma, bir sandığın (ya da kümenin) oy oranlarıyla hedef sonuç arasındaki farkların ortalamasıdır: hedefte en çok oy alan en fazla 5 parti veya aday (en az %1 oy almış olanlar) için |sandık oranı − hedef oranı| değerlerinin ortalaması (ortalama mutlak hata, MAE).

• Ön şartlar: en az 150 geçerli oy; sandığın birinci partisi hedefteki birinciyle aynı olmalı.
• Altın sandık (yerel): 2024’te en iyi sandığa en fazla 0,5 puan uzak kalan sandıklar aday olur; bunların içinden, bulunduğu mahallenin 2019 sonucu hedefin 2019 sonucuna en yakın olan seçilir. Sandık numaraları her seçimde yeniden dağıtıldığı için geçmiş, mahalle üzerinden ölçülür.
• Altın sandık (genel): 2023’teki üç seçim aynı sandıklarda yapıldığından sandık üç seçimde birden, 2018 seçimlerinde ise mahallesi üzerinden sınanır; puan, beş seçimin en kötüsüdür.
• Küme (3 ve 10 sandık): sandıklar tek tek eklenir; her adımda toplam oyu hedefe en çok yaklaştıran sandık seçilir (açgözlü arama). Yerelde ölçüt 2024 sapması + 0,25 × mahallelerin 2019 sapması; genelde beş seçimin en kötüsü.
• Altın mahalle: mahallenin tüm sandıklarının toplamıyla aynı hesap.

81 ilin altın sandıklarının ortalama sapması 1,13 puan; 48 ilde tek sandık 1 puandan yakın, 2 ilde 0,25’in altında. Tek sandığın yetmediği illerde 3’lü küme ile 81 ilin tamamı 1,5 puan içinde kalır.

Sonucu bilinen bir seçime bakılarak seçilen her sandık o seçimi iyi tutar; bu yöntem için kanıt değildir. Yöntemi sınamak için mahalle kümeleri eski seçimlere göre seçilip sonraki seçimde ölçülmüştür. Karşılaştırma için aynı sayıda rastgele mahallenin sapması verilmiştir (200 deneme, medyan).

Tek bir mahalle 5 genel seçimin hepsinde Türkiye sonucuna 1,5 puandan yakın kalamamıştır; bu yüzden Türkiye düzeyinde küme kullanılması önerilir.

Oy kayması (Pedersen endeksi) = ½ × Σ |p₂ − p₁|, tüm partiler üzerinden; p iki seçimdeki oy oranlarıdır. 0 hiç değişmedi, 100 tamamen değişti demektir. Karşılaştırmalar: 2019 → 2024 yerel (aynı makam) ve 2018 → 2023 milletvekili. Cumhurbaşkanlığı seçimleri adaylar farklı olduğu için kullanılmaz.

• Ardıl partiler: HDP, BDP, Yeşil Sol Parti ve DEM Parti aynı siyasi geleneğin devamı olduğu için tek parti sayılır; aksi halde Doğu ve Güneydoğu’da sahte 80–90 puanlık kaymalar oluşur.
• İttifak düzeltmesi: bir parti bir seçimde en az %5 alıp diğerinde aday göstermemişse (%0,5’in altı), karşılaştırma ittifak blokları üzerinden yapılır: Cumhur (AK Parti, MHP, BBP) ve Millet (CHP, İYİ Parti).
• Net kayma (Butler): iki ana parti arasında ((A₂ − A₁) − (B₂ − B₁)) / 2.
• Salıncak yer: birinci partisi değişen ya da birinci ile ikinci arasındaki farkı 5 puanın altında kalan ve oy kayması Türkiye mahalle medyanının üstünde olan mahalle veya ilçe. Türkiye mahalle medyanı: yerelde 18,1, genelde 11,2 puan. En az 200 seçmenli birimler değerlendirilir.

En az 5.000 seçmenli ilçelerde medyan oy kayması yerelde 19,8 (734 ilçe), genelde 13,8 puandır (733 ilçe).

Etkin parti sayısı (Laakso–Taagepera): 1 / Σ pᵢ² (pᵢ oy payı). 1,5’in altı tek parti hâkim, 1,5–2,5 iki partili, 2,5 üstü çok partili. Birinci ile ikinci arasındaki fark 5 puanın altındaysa yarış kafa kafayadır.

Katılımın etkisi: aynı il veya ilçedeki sandıklar arasında katılım oranı ile partilerin oy oranı arasındaki seçmen sayısıyla ağırlıklı Pearson korelasyonu (r) ve eğim. En az 100 seçmenli, katılımı %105’i aşmayan sandıklar; en az 30 sandık. |r| 0,3’ün altındaysa “belirgin ilişki yok” denir. Bu bir ilişkidir, nedensellik değildir.

Geçersiz oy oranı = geçersiz oy / kullanılan oy. Yerel seçim pusulaları daha karmaşık olduğundan oran doğal olarak yüksektir: sandık medyanı 2024 yerelde %3,94, 2023 Cumhurbaşkanlığı 2. turda %1,18 (2024 İstanbul Büyükşehir: %3,37, oy alan 22 aday). Bu yüzden her sandık kendi ilçesinin ortalamasıyla karşılaştırılır; ilçe ortalamasının 3 standart sapma üstündeki sandıklar (en az 100 kullanılan oy, ilçede en az 10 sandık) listelenir.

Olağan dışı sandık: en az 200 seçmen, katılım en az %98 ve birinci parti en az %95. Türkiye genelinde 2024 yerelde (belediye başkanlığı) 26, 2023 Cumhurbaşkanlığı 2. turda 439 sandık bu tanıma girer. Katılımın %100’ü aştığı en az 200 seçmenli sandık sayısı sırasıyla 167 ve 361’dir; bu durum çoğunlukla sandık görevlilerinin ve sonradan listeye eklenen seçmenlerin o sandıkta oy kullanmasından kaynaklanır. Bu ölçüler tek başına usulsüzlük göstergesi değildir; küçük ve akraba yerleşimlerde olağandır. Benford yasası testleri, seçim verisinde güvenilir sonuç vermediği için kullanılmaz.

• Bu çalışma anket ya da tahmin modeli değildir; sonucu bilinen seçimlerde en temsilî yerleri ve seçmen davranışını gösterir.
• Mahalle adları ve sınırları seçimler arasında değişebilir; eşleşmeyen mahalleler geçmiş karşılaştırmalara girmez.
• Yurt dışı ve gümrük oyları ile mahalle bilgisi olmayan kayıtlar hesaplara dahil değildir.
• Yerel seçimlerde ittifak nedeniyle aday göstermeyen partiler, parti bazlı karşılaştırmaları etkiler; oy kaymasında blok düzeltmesi uygulanır, diğer tablolarda parti oranları olduğu gibi gösterilir.
• Okul adları yalnızca 2023 sandıkları için (Oy ve Ötesi verisi) mevcuttur.

sayim.net’in hesapladığı veriler CC BY 4.0 lisansıyla, kaynak gösterilerek kullanılabilir. Önerilen atıf: “Kaynak: sayim.net Altın Sandık ve Seçim Haritası (YSK verisi), sayim.net/altin-sandik”.

Her il ve ilçe sayfasının verisi makinece okunabilir JSON olarak indirilebilir: sayim.net/data/yer/<sayfa-adı>.json (ör. mersin-secim-sonuclari.json); il ve ilçe altın sandıkları: sayim.net/data/altin/il-<plaka>.json.

Hata bildirimi ve basın soruları için iletişim bilgilerimizi kullanabilirsiniz.