Müşahit Rehberi

Müşahit kimdir?

Müşahit, bir seçimde sandık başında oy verme ve sayım işlemlerini bir aday, liste veya kurum adına gözlemleyen kişidir. Sandık kurulunun yerine geçmez; amacı sürecin kurallara uygun ve şeffaf yürüdüğünü izlemek, gördüğü aksaklıkları kayda geçirmek ve sonuçların doğru aktarıldığından emin olmaktır.

Siyasi parti kongrelerinde, dernek ve vakıf genel kurullarında, sendika seçimlerinde müşahitlik çoğu zaman gönüllü üyeler tarafından yapılır. İyi hazırlanmış bir müşahit ekibi, hem itirazları azaltır hem de sonuçların kısa sürede ve güvenilir biçimde merkeze ulaşmasını sağlar.

Seçimden önce: hazırlık

Seçim gününden birkaç gün önce görev yerinizi, saatleri ve iletişim kişinizi netleştirin. Aşağıdaki liste en sık unutulanları içerir:

• Görev yaptığınız il, ilçe ve sandık numarası; sandığın bulunduğu bina ve salon.
• Seçimin kuralları: kimler oy kullanabilir, kimlik kontrolü nasıl yapılacak, oy pusulası ve zarf düzeni.
• Üye (hazirun) listesinin size hangi biçimde ulaşacağı ve güncel olup olmadığı.
• Telefonun şarjı, yedek batarya ve mobil internet. Dijital takip kullanılıyorsa giriş kodu ve şifreyi önceden deneyin.
• Merkezde ulaşabileceğiniz kişinin adı ve telefonu.
• Kalem, not kâğıdı ve tutanak örneği.

Seçim günü sabah: sandık açılışı

Oy verme başlamadan sandık başında olun. Açılışta dikkat edilecekler:

• Sandığın boş olduğunun herkesin önünde gösterilmesi.
• Oy pusulası ve zarf sayısının not edilmesi.
• İmza listesinin boş ve doğru listeye ait olduğunun kontrolü.
• Dijital takip kullanılıyorsa sandığa giriş yapıp listenin göründüğünü doğrulamak.

Gün içinde: imza ve oy takibi

Gün boyunca asıl iş, oy kullanan her üyenin listede doğru kişi olarak işaretlenmesidir. Böylece aynı kişinin ikinci kez oy kullanması ve listede olmayan birinin oy kullanması önlenir.

• Üyeyi isim, sıra numarası veya kimlik numarasıyla bulun; imzayı doğru satıra attığından emin olun.
• Dijital listede “oy kullandı” işaretini imzayla aynı anda yapın; sonradan topluca işaretlemek hata riskini artırır.
• Başka bir sandıkta oy kullanmış görünen bir üye gelirse işlemi durdurup sandık kuruluna bildirin.
• Gelmeyeceği kesinleşen üyeleri ayrıca işaretlemek katılım tahminini kolaylaştırır.
• Olağandışı her durumu saatiyle birlikte not alın.

Sayım

Oy verme bittiğinde sayıma geçmeden önce iki sayıyı netleştirin: imza listesindeki toplam imza ve sandıktan çıkan toplam zarf. Bu iki sayı birbirini tutmalıdır; tutmuyorsa farkı tutanağa yazdırın.

• Zarflar tek tek açılır, her oy okunarak ilgili adaya işlenir.
• Geçersiz ve boş oylar ayrı sayılır.
• Sayılan toplam oy, zarf sayısına eşit olmalıdır. Eşit değilse yeniden sayım isteyin.
• Sayımda itiraz edilen oyları ayrıca not edin.

Tutanak ve sonuç bildirimi

Sayım bitince sonuç tutanağı düzenlenir. Tutanaktaki her rakamı kendi saydıklarınızla karşılaştırın; imza, zarf, aday oyları, geçersiz ve boş oyların toplamını kontrol edin. Mümkünse tutanağın fotoğrafını alın ve sonucu merkeze hemen iletin.

Sık yapılan hatalar

• Oy kullananları gün sonunda topluca işaretlemek.
• İmza ve zarf sayısını sayımdan önce kayda geçirmemek.
• Geçersiz ve boş oyları aday oylarına karıştırmak.
• Tutanağı kendi sayımıyla karşılaştırmadan imzalamak.
• Telefon şarjı ve internet bağlantısını hesaba katmamak.